20 آذر 1398 ساعت 17:05

بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی که بهمن ماه سال گذشته و در آستانه ورود به چهل سالگی استقرار نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران از سوی رهبر فرزانه ابلاغ و اطلاع رسانی گردید؛ حاوی نکاتی بسیار عمیق و تامل برانگیز است که می‌باید با تدقیق بر روی بند بند آن، مسیر آینده با به بهترین نحو ممکن ترسیم نمود و با تکیه بر آن آینده‌ای درخشان را برای کشور ترسیم کرد.


معظم‌له در ابتدای این بیانیه عنوان داشته‌اند: «برای همه‌چیز می‌توان طول عمر مفید و تاریخ مصرف فرض کرد، امّا شعارهای جهانی این انقلاب دینی از این قاعده مستثنا است؛ آنها هرگز بی‌مصرف و بی‌فایده نخواهند شد، زیرا فطرت بشر در همه‌ عصرها با آن سرشته است. آزادی، اخلاق، معنویّت، عدالت، استقلال، عزّت، عقلانیّت، برادری، هیچ یک به یک نسل و یک جامعه مربوط نیست تا در دوره‌ای بدرخشد و در دوره‌ای دیگر افول کند. هرگز نمی‌توان مردمی را تصوّر کرد که از این چشم‌اندازهای مبارک دل‌زده شوند.»

این حقیقت ناب موید آن است که ماهیت انقلاب اسلامی در بطن خود آنچنان سرشار از مضامین غنی اخلاقی و معنوی است که هر تشنه آزادیخواهی و حقیقت طلبی در هر گوشه از این کره خاکی را سیراب خواهد نمود و برای زندگی مادی و معنوی تمام آدمیان با هر گرایش و سلیقه، برنامه دارد.

ایشان در جای دیگری از این بیانیه متذکر می‌شوند: «به‌رغم همه‌ این مشکلات طاقت‌فرسا، جمهوری اسلامی روزبه‌روز گام‌های بلندتر و استوارتری به جلو برداشت. این چهل سال، شاهد جهادهای بزرگ و افتخارات درخشان و پیشرفت‌های شگفت‌آور در ایران اسلامی است. عظمت پیشرفت‌های چهل‌ساله‌ ملّت ایران آنگاه بدرستی دیده می‌شود که این مدّت، با مدّت‌های مشابه در انقلابهای بزرگی همچون انقلاب فرانسه و انقلاب اکتبر شوروی و انقلاب هند مقایسه شود. مدیریّت‌های جهادی الهام‌گرفته از ایمان اسلامی و اعتقاد به اصل «ما می‌توانیم» که امام بزرگوار به همه‌ ما آموخت، ایران را به عزّت و پیشرفت در همه‌ عرصه‌ها رسانید.»

در این خصوص نیز می‌توان گفت، شاید تابه‌حال هیچ حرکتی مردمی در جهان دیده نشده است که تا این حد، فشار و دشمنی مستکبرین و ملحدین را متوجه خود کرده باشد و با تمام این سنگ‌اندازی‌ها و کژاندیشی‌ها، محکم و استوار، گام در مسیر پیشرفت و توسعه گذاشته و روز‌به‌روز قلل تعالی را درنوردد.

اما مهمترین بخش از فرامین رهبر حکیم انقلاب آنجایی است که اظهار می‌دارند: «اینک در آغاز فصل جدیدی از زندگی جمهوری اسلامی، این بنده‌ ناچیز مایلم با جوانان عزیزم، نسلی که پا به میدان عمل می‌گذارد تا بخش دیگری از جهاد بزرگ برای ساختن ایران اسلامی بزرگ را آغاز کند، سخن بگویم. دهه‌های آینده دهه‌های شما است و شمایید که باید کارآزموده و پُرانگیزه از انقلاب خود حراست کنید و آن را هرچه بیشتر به آرمان بزرگش که ایجاد تمدّن نوین اسلامی و آمادگی برای طلوع خورشید ولایت (ارواحنافداه) است، نزدیک کنید. برای برداشتن گامهای استوار در آینده، باید گذشته را درست شناخت و از تجربه‌ها درس گرفت. مدیران جوان، کارگزاران جوان، اندیشمندان جوان، فعّالان جوان، در همه‌ میدان‌های سیاسی و اقتصادی و فرهنگی و بین‌المللی و نیز در عرصه‌های دین و اخلاق و معنویّت و عدالت، باید شانه‌های خود را به زیر بار مسئولیّت دهند، از تجربه‌ها و عبرت‌های گذشته بهره گیرند، نگاه انقلابی و روحیه‌ انقلابی و عمل جهادی را به کار بندند و ایران عزیز را الگوی کامل نظام پیشرفته‌ اسلامی بسازند.»

این فراز از بیانیه گام دوم انقلاب اما تلنگری به همگان است. مدت زمان زیادی است که راهبر انقلاب از لزوم تعویض ریل مدیریتی کشور و واگذاری آن به جوانان سخن می‌گویند اما گویی در میان عناصر دخیل و مسئول، گوش شنوایی برای شنیدن این تواصی ولی فقیه وجود ندارد!

به راستی که باید عزم خویش را جزم کرد و با توکل به خدای متعال، جوانان برنا و تربیت یافته نظام اسلامی را وارد عرصه‌های کلان مدیریتی و راهبری کشور نمود تا طرحی نو دراندازند و با بهره گیری از تجربیات بزرگان و پیشکسوتان، کشور از گردنه‌های سخت عبور دهند.

افزون بر این، باید در نظر داشت که برخورد تشریفاتی با این بیانیه نوعی برخورد نادرست است. در واقع تکرارِ بدون تبیین این بیانیه راه به جایی نمی‌برد. این راهبردها بایستی به برنامه‌های عملیاتی تبدیل شوند و همچنین ارتباط میان این بیانیه با عموم مردم و نسل جوان برقرار شود. اگر ایمان داشته باشیم که منبع صادرکننده‌ در جایگاه نگاهی جامع از افقی بالاست؛ بنابراین نباید با این بیانیه برخورد تشریفاتی داشت. رهبر معظم انقلاب توصیه‌ای کلیدی نیز در این بیانیه داشته‌اند. نگاه خوش‌بینانه به آینده و همین‌طور امید صادق و متکی بر واقعیت‌های عینی یکی از مسائل بسیار مهم است. این مسئله وظیفه‌ای است بر دوش نخبگان تا با امیدبخشی به جامعه و برطرف‌سازی شبهات، راهکارهایی برای رفع مشکلات ارائه دهند و فضای روشنی را ایجاد کنند.

سخن پایانی آنکه، نباید گذاشت حرف‌های محافظه کارانه‌ یا غیرانقلابی با پوششی جدید، به اسم تفسیر گام دوم تکرار شوند. بیانیه‌ گام دوم کلیشه‌شکن است و نباید اجازه داد کلیشه‌های قدیمی هم‌چون چپ و راست، ادبیات غیرانقلابی خود را بر بیانیه تحمیل کنند. اگرچه در عرصه‌ فکری همه‌ جریان‌ها آزادند که بیانیه را با دیدگاه خود تفسیر و تعبیر کنند، اما این جوانان انقلابی هستند که انتخاب می‌کنند با این جریانات چگونه مواجهه‌‌ای داشته باشند و فریب اصطلاحات به عاریه گرفته از بیانیه را نخورند.

 نصیر پورعلی
پژوهشگر فرهنگی و استاد دانشگاه

بالای صفحه